Please enable / Bitte aktiviere JavaScript!
Veuillez activer / Por favor activa el Javascript!

Categories

Anatomia (137) Pediatria (134) Semundjet infektive (96) English Medical (68) Neurologji me Neuropsikiatri (68) Shendeti (64) Fiziologjia e njeriut (56) Neurologji (47) Terminology (43) Imunologjia (39) Biokimi (37) Anatomia Patologjike-Patologjia (27) Mikrobiologji (23) Mjekësi interne (21) Gjenetika Humane (16) Biologji (15) Radiologjia (15) Video shkencore (14) Epidemiologji (12) Farmakologjia Klinike (12) Pytje dhe Pergjigje (12) Anamneza (11) Kuize (11) Teste (11) Farmakologjia (9) Duhani (8) Fiziologji Patologjike (8) Gjinekologjia (8) Histologjia-Preparatet (8) ushtrime mjekesi interne (8) Higjena (7) Terminlogji Mjekesore (7) Otorinolaringologjia (6) Punime shkencore (6) Mjekesi interne (5) Parazitologji (5) Video (5) Informatika Mjekësore (4) Kanceri (4) Përballja me kancerin (4) Raste Klinike (4) Ushtrime nga neurologjia (4) Arkiva (3) Galeria Mjekesore (3) Kanceri i gjirit (3) Klinika (3) Biokimia klinike (2) Dermatologjia (2) Lajme (2) Mjekimi (2) Mësime mjekësore (2) Ndihma e parë (2) Nervat e kokes (2) Obstetrika (2) Onkologjia (2) Pneumonia (2) Qendra per avancimin e studimeve (2) Anesteziologjia (1) Embriologji (1) Endokrinologjia (1) Hematologjia (1) Hepatitet Virale (1) Hepatiti (1) Kirurgjia (1) Mjekesi Familjare (1) Mjekësi sociale (1) NDIHMA URGJENTE MJEKSORE (1) Qendra për avancimin e studimeve (1) Shenjat Meningjeale (1) Stomatologjia (1) Thenie mjekesore (1) Ushtrime nga Patologjia (1) Ushtrime nga Pediatria (1) Vitaminat (1) imazhe radiologjike (1)
Vizitorë të respektuar bëni like faqen tonë në facebook

METODAT RADIOLOGJIKE

METODAT RADIOLOGJIKE
Metodat me mjete kontrasti


• Bronhografia
• Angiografia (e vazave te gjakut dhe vazave koronare)
Mjetet e kontrastit
• Menjëherë pas zbulimit te Rrx u vërenë aftesitë diagnostike në zbulimin e ndryshimeve patologjike në organizmin e njeriut. Por në të njëjtën kohë u vertetua se në radiografi mund të shihen vetem eshtrat dhe organet e mbushura me gaz, deri sa pjesët tjera te organizmit (pasi që aborbimin e RrX e kanë të njejtë pra nuk kemi diferenc në mes të indeve ose organeve) .

• Për këtë arsye përdorimi i RrX në diagnostikë ka qenë i kufizuar, deri në momëntin kur erdhi idea që disa organe artificialisht të ju rritet ose zvoglohet dendësiteti dhe në këtë mënyrë te mundësohet vizualizimi në radiologji.

• Mjetet kontraste (MK) mund të jenë negative ose pozitive varësishtë a e rrisin apo e zvoglojnë absorbimin e RrX.
• Këto komponime kimike të cilat përdoren në kontraste pozitive, të cilat janë objekt i kësaj analize në vete përmbajtjnë elemente me peshë atomike të madhe dhe për këtë arsye absorbojnë RrX.
Mjeti kontrast varet nga:

• konstanta e absorbimit të mjetit kontrast
• sasia e absorbimit të RrX
• trashësia e shtreses se absorbuar.

• Konstanta e absorbimit është e kushtëzuar me numrin atomik te elementit i cili është bartës i kontrastit në molekulen e njetit kontrast.
• Të gjitha mjetet kontraste të cilat sot përdoren përmbajnë elemete , numri atomik i të cilëve nuk është më i vogel se 35( BROMI) sepse shkalla e apsorbimit te RrX do të ishte nën minimumin e nevojshëm dhe nuk është mbi 56 (BARIUMI) sepse do ishte shume toksike.
• Sot në radiologjinë diagnostke perdoret vetem sulfati i bariumit dhe kopoponimet organike te Jodit.

• Sasia e apsorbimit të RrX është proporcional me sasin e jodit të aplikuar respektivisht numrit të atomeve të jodit në molekul.
• Mjetet e para kontraste jodike përmbanin vetëm një atom te jodit, kurse më vonë filloi të rritet numri i atomeve të jodit në molekul, në sasi të toksicitetit.
• MK të cilat sot perdoren në diagnostiken radiologjik përmbajnë 3 ose 6 atome të jodit në molekulë.

• Trashësija e shtresës së absorbuar te ekzaminimet klasike radiologjike ka pasur ndikim të madh në shkallën e kontrastitetit sepse me rritjen e trashesisë në indet e ekzaminura proporcionalisht rritej shkalla e shkalla e absorbimit te RrX.
Sipas indikacioneve MK ndahen në 4 grupe të medha:
• MK uro-angiografike, preparate të jodit jonike për ekzaminimin e veshkave, rrugve urinare, zemres, enëve të gjakut, organeve gjenitale dhe artikullacioneve, kurse jo jonike për angiografi dhe miellografi. Të dy llojet përdoren ne TK.
• MK holangiografike
• MK bronkografike
• MK digjestive(për ekzaminiin e tratkit digjestiv)
Varesishtë se a e rrisin apo e zvoglojnë absorbimin e RrX mjetet kontraste ndahen në:
• Pozitive dhe
• Negative (ajri)

Mjetet e kontrastit pozitive
• Janë ato substanca që rrisin absorbimin e rrezeve – X- dhe japin hije intenzive radiologjike. Prodhimet që sot shfrytëzohen janë lidhjet e jodit dhe bariumit.
• Preparatet e bariumit ekskluzivisht përdorën për kontrollim të traktit digjestiv,
• preparatet e jodit si mjete të kontrastit shfrytëzohen për metoda tjera diagnostike.

Mjetet e kontrastit të hijezimit pozitiv mundësojnë paraqitjen më të mirë të atyre organeve ku kontrastet natyrore nuk janë të mjaftueshme.
Këto mjete i japim në mënyra të ndryshme:

• Direkt
• Më injektim në enë të gjakut
• Injektimi direkt i mjeteve të kontrastit në zgavrat trupore

• Direkt - të cilat mund të jenë:

• Per os për fotografimin e organeve digjestive, fshikëzes biliare dhe rrugëve biliare;
• Me kateter apo sondë për fotografimin e zorrës së trashë, rrugëve të frymëmarrjes, uterusit (mitres dhe tubave uterine, rrugëve urinare, gjëndrrave pshtymore, rrugëve lakrimale, PN hapësirave, kanaleve qumështore të gjirit, fistulave të ndryshme.

• Më injektim në enë të gjakut për paraqitjën e enëve të gjakut të zemrës apo organeve parenkimatoze në të cilat deponohen mjetet e kontrastit, apo ekskretojnë në menyrë selektive (p.sh.mëlçia dhe veshkët).

• Injektimi direkt i mjeteve të kontrastit në zgavrat trupore apo organet që nuk komunikojn më sipërfaqe të jashme: hapsirat e nyjeve, hapsirat e likvorit të trurit dhe boshtit kurrizor, hapsira peritoneale dhe pleurale, hapsira retroperitoneale, hapësira e dhëmbit, proceset patologjike si cistat, absceset dhe kavernat.
Që mjetet e kontrastit të jenë të mira ato duhet t’i plotësojnë këto kushte:
• Duhet të jenë kimikisht stabile;
• Në vendin e aplikimit nuk guxojnë të shkaktojnë ndryshime irituese;
• Nuk guxojnë të shkaktojnë veprime të demshme në organizëm (ndryshimi i shtypjës së gjakut, veprimet toxiko-alergjike etj.);
• Duhet të ekskretohen prej organizmit shpejt dhe plotsisht;
• Duhet të përzihen mirë me gjakë (përveç mjeteve të kontrastit perorale).
Mjetet e kontrastit negative

• Janë ato substanca që zvoglojnë absorbimin e rrezeve rentgen, ashtu që në fotografitë e rentgenit shkaktojnë hije më densitet më të vogël. Më së shpeshti përdoret ajri atmosferik.
EFEKTET E PADESHIRUESHME DHE KOMPLIKIMET NGA PËRDORIMI I MJETEVE MË BASHKOHORE TË KONTRASTIT
• Meqënse asnjë mjet i kontrastit sot nuk është i parrezikshëm, andaj kur të përdorën këto substanca duhet këtë indikacione absolute.
• Reaksionet e padëshirueshme shfaqen me një sërë simptoma të ndryshme, prej atyre më të lehta, kalimtare e deri te ato më të rëndat më pasqyrë të shokut anafillaktik dhe vdekje.

• Reaksionet në mjetet e kontrastit mund të jenë të natyrës alergjike dhe toksike, që kanë simptoma të njejta.
• Pra në këtë rast kemi të bëjmë me reaksione toksiko-alergjike dhe për këtë arsye përdorimi i mjeteve të kontrastit gjithmonë paraqet rrezik potencial të caktuar.
Në përgaditjen e pacientit para dhenies së mjeteve të kontrastit duhet berë disa parapërgaditje si vijon:


• Merret anamneza për ndonjë ndieshmëri eventuale në mjetet e kontrastit apo për ndonjë reaksion tjetër alergjik

• Pastaj merren të bëhen ekzaminimet laboratorike dhe klinike ku duhet menjanuar të gjitha sëmundjet ku kundërindikohet marrja e mjeteve të kontrastit (sëmundjet e veshkave më demtime të rënda funksionale të tyre, demtime të rënda të melçisë, demtime të rënda të muskujve të zemrës, çrregullimet e qarkullimit të gjakut, sëmundjet nga mieloma, hipertireoza etj.).

• Për të vertetuar ndieshmerinë në mjetet e kontrastit ekzistojnë disa mënyra të testimit të pacientit: testi kutan, konjuktival, sublingual dhe intravenoz.
• Testimi behët duke dhenë sasi të vogla të mjeteve të kontrastit për përdorim paranteral. Besohet se më i rendësishmi është testi intravenoz.
• Sipas përvojave të deritashme sot nuk ekziston asnjë test klinik dhe laboratorik ku mund të parashikohen reaksione të rënda dhe vdekjeprurëse dhe të saktësohen kundërindikacionet për përdorimin e mjeteve të kontrastit.

Indikacioni për kontrast artificial është kur organi s’ka kontrast natyral.
Kunedrindikacione munë te jenë “aposolute” dhe relative.
KI”absolut “ merret:
• *organizmi i senzibilizuar
• *Lezonet e organeve vitale si :hepari, veshkave, miokardit.
• KI relative:
• *tirotoxikoza
• *pacjentet qe vuajnë nga semundjet alergjike (riniti, asma alergjike)
• *gjendjet hiperfebrile

• Komplikacionet jo specifike-janë ndryshime në lekurë
• Komplikacione specifike - janë shenja të reaksionit ne forme: nxetësije, kruarje e hundes, vjellje, ndjenja e nxetesisë, hipertension ku edhe ndalohet dhënja e kontrastit ku mundë të pason hipotensioni dhe bronhospazma dhe ramja ne shok anafilaktik të vertetë.
Bronkografia


• Të njihet teknika e ekzaminimit.
• Të njihen indikacionet dhe kundërindikacionet e aplikimit të kontrastit.


• Kjo metodë më përpara është përdorur sidomos për të përcaktuar bronkiektazitë .


• Metoda konsiston në futjen e kontrasteve hidrosolubile( ku me pare jane perdore ato liposolubile ) në pemën bronkiale nga hunda ose goja me anë të një sonde plastike.

• Natyrisht, më parë bëhet anestezioni i mirë i fytit dhe i trakesë me tretësirë të lidokaines, pastaj i sëmuri kthehet në pozitën e caktuar për tu filmuar dhe i thuhet që të mos kollitet gjatë filmimit.

• Me anën e sondes futet kontrasti deri në bronkun i cili ka indikacion për ekzaminim apo nëse është nevoja të inçizohet një degë bronkiale atëherë edhe quhet ekzaminim selektiv, i cili përcillet me diaskopi, kontrasti lëshohet në degën bronkiale që duhet të ekzaminohet, tërhiqet sonda dhe bëhet eksponimi në tri drejtime P-A, L-L dhe oblik.


• Si metodë ka komplikime si nga anestezioni gjithashu edhe nga kontrasti (pacienti mund të ketë ngritje të temperaturës, rrallëherë edhe formim të granulomave nga mbetjet e kontrastit në alveola).


• Sot kjo metodë është zëvëndësuar me TK me rezolucion të lartë (HRCT-high-resolution CT) ku informacioni që merret lejon diagnostikim të saktë dhe të sigurtë, si dhe i sëmuri nuk e ka bezdinë e futjes së sondave në hundë ose gojë (pra bronkografia është metodë invazive e cila tani nuk përdoret.)

ANGIOGRAFIA
• Angiografia është metodë diagnostike e ekzaminimit me kontrast, ku injektimi i mjeteve të kontrastit in jektohet në ndonjerën prej enëve të gjakut.
• Në vitin 1953 Seldinger bëri kateterizimin përkutan të ënëve të gjakut sipas metodës së vet e cila në të vërtet sot është metoda kryesore e punimit të të gjitha angiografive. Metoda sipas Seldinger-it paraqet menyrën e fujes së kateterit nëpër enë gjaku dhe vendosjen e majes së kateterit në vendin e duhur në ndonjë enë gjaku të organizmit.

• Kateteri për angiografi plasohet përmes arteries femorale apo aksillare, gjëgjësisht nëpër arterien brahiale për ekzaminimin e sistemit aorto-arterial të enëve të gjakut dhe zemrës së majtë.
• Për ekzaminimin e sistemit të venave cava, dhe zemrës së djathtë kateteri plasohet në vena femoralis apo vena cubitalis




• Së pari me gjilpërë të veçant për punkcion të enëve të gjakut - punktojm në menyrë perkutane në enët e lartëpemendura të gjakut. Kur prej gjilpëres te punkcioni i arteries fitojm fluks të gjakut me ngjyrë të kuqe, atëherë nëpër hapësirë të gjilpërës plasohet një tel nga metali si udhëheqës të cilin e shtyjmë deri në një kufi të caktuar.

• Kateteri udheheqet me duar, duke e përcjellur drejtimin e natyrshëm të rrjedhjës së enëve të gjakut që e kateterizojm.

• Ekzistojnë edhe mekanizma tjerë të ndryshëm për udheheqjen dhe drejtimin e kateterit.
Kateteri angiografik
• Karakteristika kryesore e kateterëve është së janë termoplastik dhe se mund të modifikohen me dorë.
• Që të manipulohet sa më lehtë në lidhje me udheheqjen e kateterit, kateteret përmbajnë substancë radioopake.
• Kateterët e mirë (origjinal) kanë majën e ngushtuar, të lëmuar dhe kanë formë adekuate.
Ndarja e angiografive
• Angiografitë ndahën në:
• Angiokardiografi:
– angiokardiografia e “zemrës së djathtë”
– angiokardiografia e “zemrës së majtë”
• Aortografi:
– aortografia e aortës torakale
– aortografia e aortës abdominale
• Arteriografi:
– arteriografia selektive
– arteriografia subselektive

• Kavografia:
– kavografia e vena cava superior
– kavografia e vena cava inferior
• Flebografia:
– flebografi selektive
– flebografi subselektive

• Limfografia
Angiokardiografia
• Është metodë e ekzaminimit me kontrast e njërës apo më shumë hapsirave të zemrës më ndihmën e së cilës hulumtohet funksioni i valvulave si dhe ekzistimi eventual i komunikimit patologjik ndërmjet hapësirave të zemrës.
• Më këtë metodë hulumtohen edhe të gjitha abnormalitetet e tjera.

• Sot angiokardiografia, kryesisht bëhet më ndihmën e metodës së Seldinger-it tek e cila për ekzaminimin e zemrës së majtë futet kateteri “radioopak” përmes arteries femorale - arteries iliaka dhe aortës në ventrikulin e majtë të zemrës.

• Nëpër kateter të tillë të lartëpërmendur futet kontrasti dhe në të njejtën kohë bëhet fotografimi seriografik gjegjësisht këtu shfrytëzohet teknika sinematografike.

• Për paraqitjën e „ zemrës së djathtë“ - më ndihmën e metodës së Seldinger-it futet kateteri në venën femorale, vena iliaka, vena cava inferior, në atriumin e djathtë apo ventrikulin e djathtë.

• Kjo mund të behët edhe përmes venës kubitale, venës aksiale, venës cava superior në atriumin e djathtë gjegjesisht në ventrikul. Injektohet kontrasti dhe fotografohet në të njejtën mënyrë si te zemra e majtë.

• Nganjëherë është e mjaftueshme të bëhet metoda e aortografisë që të fitohet pamja e gjendjës së zemrës së majtë p.sh. te insuficienca e valvulave aortale.

• Për paraqitjen e zemrës së djathtë nganjëherë mjafton të behët vetëm metoda e kavografisë (maja e kateterit hynë deri para hyrjës se vena cava në atriumin e djathtë).

• Për ekzaminimin e arterieve të zemrës – arterieve koronare shërbehemi me metodën e koronarografisë e cila bënë pjesë në grupin e arteriografisë selektive.
• Ky ekxaminim, gjithashtu bëhet me “metoden e Seldinger-it”. Maja e kateterit në mënyrë selektive futet përmes aortës në njerën prej arterieve koronare (së pari në njerën pastaj në tjetrën).
• Sot koronografia bëhet me aparaturë speciale seriografike e furnizuar me kinokamer-sinekoronografia








TRAJTIMI MEDIKAMENTOZ I SHOKUT ANAFILAKTIK
• Është një reaksion sistemik i organizmit të sensibilizimit të tipit të hershëm, që zhvillohet brenda disa sekondave ose minutave,
• Është akut pas kontaktit me antigjenin të personit i cili është sensibilizuar.
• Paraqitet rëndom te dhënia e injeksioneve me rrugë parenterale:

• Të ndërpritet dhënia e barit
• I sëmurit të vendoset në pozitë horizontale (këmbët e ngritura lartë, koka më e ulët se trupi – pozita e Tredelnburgut).
• Të bëhet kanilimi i venave periferike.
• Të ndërmirren masat medikamentoze.
Urgjent të aplikoni …
• Adrenalin 0.5 – 1.0 ml, gjysma e ampulës me rrugë intramuskulare.
• Nëse nuk ka përmirësim të gjendjes shëndetësore të të sëmurit mund të aplikojmë adrenalin 2 - 3 ml, të tretur në tretësirë fiziologjike 1:1000, por shumë ngadalë me rrugë intravenoze.
• Të përsëritet dhënia e adrenalinës çdo 10-15 minuta në muskulin deltoid kvadriceps, ana e poshtme e gjuhës, por ke parasysh sipas orientimit të shtypjes së gjakut dhe frekuencës së pulsit.

• Antihistaminikët – duhet të aplikohen menjëherë pas adrenalinës.

• Dimidril calcium a 10 ml, 1-2 amp. IV,
• Phenergan a 2ml, 1-2 amp. IV,
• Calcium sandosten a 5ml, 1-2 amp. IV,
• Synopen 1 ampullë (a 2ml) IV.
Nëse gjendja ende keqësohet …
• Të jepet tretësirë fiziologjike NaCl 0.9 % dhe tretësiërë glukozë 5%, 1L gjatë 30 minutave të para (ose tretësirë Ringer lact., koloide) për shkak të hipotensionit të prolanguar mund të vie deri te zvoglimi i volumenit minutor të zemrës.

• Në rast të bronkospazmit të përdoren bronkodilatatorët;

• Aminophylinum a 250mg amp (6 mg kg/pt), të tretur në 10-20ml të tretësirës fiziologjike me rrugë intravenoze ose me inhalim (ke parasysh shtypjen arteriale, nëse është në normë).

• Të jepet oksigjenoterapia përmes maskës ose kateterit nazal 6-8 L/minutë (nëse përparon edema laringeale – në shprehje mund të bëhet intubimi endotrakeal ose koniotomia).

• Përdorimi i kortikosteroideve është me rëndësi të dorës së dytë të shoku anafilaktik, sepse ndikimi i tyre fillon pas një ore. Gjithmonë jepen pas adrenalinës – antihistaminikëve jepen (methylprednizolon 20-30 mg/kg/pt, urbason 20-80 mg IV.).

• Nëse gjatë shokut anafilaktik paraqitet arresti kadiorespirator, menjëherë pa humbur kohë aplikohet RKP (masazha e zemrës, frymëmarrja artificiale sipas principeve bashkëkohore të mjekësisë urgjente).
Nota bene!!! (Kujdes)
• S’ka shok anafilaktik pa humbje të shtypjes së gjakut dhe pulsit, dhe të gjitha simptomet dhe shenjat e tjera, janë reaksione anafilaktoide ose ekuivalente, për këtë shkak duhet që pandërprerë të përcillen: pulsi periferik dhe shtypja e gjakut, nëse është e mundur (shenjat vitale).

Kontakto

Name

Email *

Message *